ISO 14001, najpowszechniej stosowana na świecie norma systemu zarządzania środowiskowego, osiągnęła kluczowy moment w swoim cyklu rewizji. Final Draft International Standard (FDIS) dla ISO 14001:2026 znajduje się obecnie w formalnej fazie głosowania ISO, która potrwa do 2 marca 2026 r.
Ten etap oznacza, że publikacja normy w kwietniu 2026 r. jest praktycznie przesądzona. Dla organizacji posiadających certyfikat ISO 14001:2015 konsekwencje są jasne i określone w czasie: po opublikowaniu nowej wersji rozpocznie się trzyletni okres przejściowy. Każda organizacja, która nie przejdzie na ISO 14001:2026 w tym czasie, utraci certyfikację.
W niniejszym artykule wyjaśniamy, jakie miejsce FDIS zajmuje w procesie ISO, jakie są kluczowe różnice między projektem poprawki (DIS/DAM 2) a FDIS oraz co organizacje powinny zrobić już teraz.
Od DIS do FDIS: dlaczego ten etap ma znaczenie
Projekt poprawki do ISO 14001:2015 (DAM 2) miał charakter konsultacyjny. Jego celem było przetestowanie kierunku zmian, doprecyzowanie intencji oraz zebranie ustrukturyzowanych opinii od krajowych jednostek normalizacyjnych i ekspertów technicznych.
FDIS jest czymś innym.
Na tym etapie:
• Treść techniczna jest w praktyce ostateczna
• Oczekiwane są jedynie drobne zmiany redakcyjne lub korekty krytycznych kwestii technicznych
• Pozytywny wynik głosowania prowadzi bezpośrednio do publikacji jako ISO 14001:2026
W praktyce FDIS potwierdza nie to, co może się zmienić, lecz to, co się zmieni. Organizacje mogą teraz przygotowywać się z pełnym przekonaniem.
Główne zmiany między DIS a FDIS
Najistotniejsze zmiany koncentrują się wokół pięciu kluczowych obszarów:
1. Uwarunkowania środowiskowe w pełni osadzone w kontekście organizacji
DIS rozszerzał odniesienia do uwarunkowań środowiskowych. FDIS idzie dalej, wyraźnie osadzając je w rozdziale 4 – Kontekst organizacji.
Od organizacji oczekuje się obecnie wyraźnego uwzględniania, w jaki sposób takie uwarunkowania jak:
• Zmiana klimatu
• Utrata bioróżnorodności
• Kondycja ekosystemów
• Dostępność zasobów naturalnych
zarówno wpływają na organizację, jak i są kształtowane przez jej działania, wyroby i usługi.
Oznacza to wyraźne odejście od wąskiego, lokalnego spojrzenia na wpływ środowiskowy w kierunku szerszego, systemowego rozumienia ryzyka i zależności środowiskowych.
2. Oczekiwania wobec przywództwa są jaśniejsze i bardziej wymagające
FDIS podkreśla, że zarządzanie środowiskowe nie może być delegowane wyłącznie do zespołów technicznych. Odpowiedzialność najwyższego kierownictwa została wzmocniona poprzez bardziej jednoznaczne oczekiwania dotyczące:
• Powiązania celów środowiskowych z kierunkiem strategicznym
• Integracji wymagań EMS z kluczowymi procesami biznesowymi
• Aktywnego promowania ciągłego doskonalenia
Choć jest to rozwinięcie zapisów DIS, FDIS usuwa niejasności dotyczące tego, co w praktyce oznacza „przywództwo i zaangażowanie”.
3. Ryzyka i szanse doprecyzowane, a nie rozszerzone
Jednym z obszarów niejasności w DIS było podejście do ryzyka. FDIS rozwiązuje ten problem poprzez:
• Usunięcie odrębnych definicji „ryzyka”
• Jasne powiązanie ryzyk i szans z aspektami środowiskowymi, zobowiązaniami dotyczącymi zgodności oraz kontekstem organizacji
Intencja nie uległa zmianie, jednak FDIS jednoznacznie wskazuje, że organizacje nie muszą tworzyć równoległych systemów zarządzania ryzykiem. Zamiast tego powinny wykazać spójne myślenie w kategoriach przyczyny, skutku i konsekwencji.
4. Podejście cyklu życia staje się operacyjne
DIS wzmocnił zapisy dotyczące perspektywy cyklu życia. FDIS czyni je bardziej praktycznymi.
Organizacje muszą teraz wykazać, w jaki sposób myślenie w kategoriach cyklu życia wpływa na:
• Projektowanie i rozwój
• Zakupy oraz nadzór nad łańcuchem dostaw
• Komunikowanie wymagań środowiskowych dostawcom zewnętrznym
Ma to szczególne znaczenie dla organizacji o złożonych łańcuchach wartości, procesach outsourcingowych lub istotnych oddziaływaniach na dalszych etapach cyklu życia produktu.
5. Doprecyzowanie języka dla spójności i przejrzystości audytowej
Wiele zmian między DIS a FDIS to doprecyzowania, a nie rozszerzenia wymagań. Obejmują one m.in.:
• Spójne stosowanie sformułowania „spełniać zobowiązania dotyczące zgodności”
• Jaśniejsze zasady określające, kiedy udokumentowane informacje muszą być dostępne
• Bliższe dostosowanie do zharmonizowanej struktury norm systemów zarządzania ISO
Zmiany te ograniczają ryzyko różnej interpretacji oraz wspierają bardziej spójne wyniki certyfikacji i audytów.
Co to oznacza dla organizacji certyfikowanych
Przy publikacji planowanej na kwiecień 2026 r.:
• Trzyletni okres przejściowy potrwa do kwietnia 2029 r.
• Organizacje muszą zaktualizować swoje systemy zarządzania środowiskowego do ISO 14001:2026 w tym czasie
• Brak przejścia na nową wersję skutkować będzie utratą certyfikatu ISO 14001
Choć trzy lata mogą wydawać się długim okresem, doświadczenia z poprzednich zmian norm ISO pokazują, że organizacje odkładające działania na później mierzą się z presją czasu, ograniczoną dostępnością audytorów oraz możliwymi niezgodnościami.
FDIS potwierdza, że rewizja koncentruje się bardziej na pogłębieniu wymagań niż na radykalnych zmianach. Stanowi to szansę na wzmocnienie roli zarządzania środowiskowego w strategicznym podejmowaniu decyzji, zarządzaniu ryzykiem i budowaniu długoterminowej odporności organizacji.
Jak LRQA może pomóc
LRQA już teraz wspiera organizacje na całym świecie w przygotowaniach do ISO 14001:2026.
Aby pomóc w skutecznym przeprowadzeniu zmian, uruchomiliśmy Transition Club – kompleksowe centrum wiedzy obejmujące eksperckie wytyczne, szkolenia, narzędzia do analizy luk oraz wszystko, czego potrzebujesz, aby zarządzać procesem przejścia z pełnym przekonaniem.
Transition Club LRQA zapewnia:
• Eksperckie omówienia aktualizacji ISO
• Praktyczne wskazówki, FAQ oraz materiały wideo
• Narzędzia do analizy luk i doradztwo w zakresie planowania przejścia
• Zaproszenia na ekskluzywne webinary i szkolenia
• Priorytetowy dostęp do nowych materiałów
Dołączenie jest bezpłatne. Nielimitowany dostęp. Bądź o krok przed innymi.
Niezależnie od tego, czy chcesz zrozumieć konsekwencje FDIS, opracować wiarygodną mapę drogową przejścia czy dostosować system zarządzania środowiskowego do zaktualizowanej normy, LRQA oferuje wiedzę techniczną i doświadczenie branżowe, które wesprą Cię na każdym etapie.
Publikacja jest bliska, a czas na przygotowania jest teraz.
ISO 9001 i ISO 14001 DIS są już dostępne. Kolejna będzie norma ISO 45001.
Najbardziej uznane na świecie normy systemów zarządzania są aktualizowane, wprowadzając nowe wymagania, nowe oczekiwania oraz formalny okres przejściowy. Te zmiany mają znaczenie.
ISO Transition Club: Dołączenie jest bezpłatne
Czy jesteś gotowy, by działać? Dołącz do naszego Transition Club.
