De meeste organisaties hebben inmiddels de basisprincipes van CBAM onder de knie: emissies bijhouden, rapporteren en certificaten kopen. In de praktijk ligt het echter niet zo eenvoudig.
De uitdaging schuilt achter de oppervlakkige vereisten en uit zich in problemen bij het verzamelen van leveranciersgegevens, hardnekkige hiaten in de gegevens en onduidelijkheid over de interne verantwoordelijkheid. Dit leidt tot kostenrisico’s die pas te laat aan het licht komen.
Op basis van wat we bij importeurs en producenten zien, volgen hier vijf zaken die organisaties steevast over het hoofd zien bij de voorbereiding op CBAM.
Voorbereiding op conformiteit, niet op koolstofkosten strategie
Veel organisaties richten zich op het voldoen aan de CBAM-voorschriften. Minder organisaties denken na over hoe ze onder dit stelsel kunnen concurreren.
CBAM introduceert een nieuwe, terugkerende kost die rechtstreeks gekoppeld is aan uitstoot. Die kosten zullen naar verwachting in de loop van de tijd stijgen. Door dit louter als een verplichting voor conformiteit te beschouwen, wordt de grotere kans gemist.
De organisaties die het best gepositioneerd zullen zijn, stellen nu al meer strategische vragen:
- Welke leveranciers zorgen voor de grootste blootstelling aan CBAM?
- Waar kunnen betere gegevens de certificaatkosten onmiddellijk verlagen?
- Wat zijn de meest kosteneffectieve hefbomen voor decarbonisatie in de hele supply chain?
- Hoe zullen de CO2-kosten in de loop van de tijd van invloed zijn op prijsstelling, inkoop en marges?
Met andere woorden, ze verschuiven van conformiteit naar strategie.
Bij CBAM gaat het niet alleen om het rapporteren van emissies. Het gaat om het beheren van de financiële impact van CO2 in uw hele supply chain.
Enkel focus op interne processen
Een groot deel van de voorbereiding op de CBAM vindt plaats op het hoofdkantoor. Juridische teams zetten het kader op voor conformiteit en duurzaamheid. Dat is noodzakelijk, maar op zichzelf niet voldoende.
Of een bedrijf klaar is voor CBAM wordt uiteindelijk bepaald op het niveau van de vestiging.
Producenten moeten emissies op locatieniveau meten, procesgegevens vertalen naar cijfers op productniveau en ervoor zorgen dat die cijfers een verificatie kunnen doorstaan. Velen beschikken nog niet over de monitoringsystemen of methodologieën om dat te doen.
Dit zorgt voor een kloof. De importeur voelt zich misschien goed voorbereid, maar als zijn leveranciers geen geverifieerde gegevens kunnen leveren, stort het hele systeem in. Dit geldt nog meer voor organisaties die regelmatig nieuwe leveranciers aannemen. De werkelijke kosten van een product worden bepaald door de emissie-intensiteit en de kwaliteit van de ondersteunende gegevens, niet alleen door de opgegeven prijs.
In de praktijk wordt de CBAM-gereedheid bepaald op de werkvloer, niet in de directiekamer.
CBAM-rapportage
Het versturen van een verzoek om gegevens naar leveranciers betekent niet automatisch dat er gegevens van goede kwaliteit worden teruggestuurd. In de praktijk vallen leveranciers wat CBAM-gegevens betreft doorgaans in twee categorieën uiteen.
In het eerste geval zijn er leveranciers die geen enkele vorm van koolstofmeting of -boekhouding hebben opgezet. Dit betekent dat wanneer leveranciers het CBAM-rapportageverzoek van klanten ontvangen, zij dit onmogelijk nauwkeurig kunnen invullen. Om nauwkeurige informatie te verzamelen, is het van cruciaal belang dat importeurs samenwerken met hun leveranciers op het gebied van training en vaardigheidsontwikkeling om hun vermogen om goede gegevens te rapporteren te verbeteren.
In de tweede groep bevinden zich degenen die wel over gegevens beschikken, maar conformiteit met CBAM als te tijdrovend beschouwen. Voor deze leveranciers is het even belangrijk dat zij het bedrijfsrisico begrijpen als zij zich niet aan de regels houden. Veel leveranciers zien CBAM nog steeds als zomaar een duurzaamheidsmaatregel, maar begrijpen niet dat als ze geen gegevens aanleveren, hun producten aanzienlijk duurder worden bij binnenkomst in de EU. Importeurs moeten deze businesscase duidelijk maken aan leveranciers.
Alle CBAM-gegevens zullen uiteindelijk op fabrieksniveau moeten worden geverifieerd, vaak op kosten van de leverancier, wat het ontwikkelen van sterke leverancierspartnerschappen cruciaal maakt. Het versturen van een gegevensverzoek en passief wachten op een reactie zal niet werken.
Kosten gebrekkige emissiegegevens
Veel organisaties gaan ervan uit dat ze, als er geen perfecte gegevens beschikbaar zijn, kunnen terugvallen op schattingen of standaardwaarden. Technisch gezien is dat mogelijk. Commercieel gezien is het echter een probleem.
Standaardwaarden zijn bewust conservatief. Ze kunnen de werkelijke uitstoot aanzienlijk overschatten, wat betekent dat organisaties uiteindelijk meer CBAM-certificaten kopen dan nodig is. Slechte gegevens kunnen de kosten met 30-50% opdrijven, waardoor gegevenskwaliteit een directe margekwestie wordt, en niet alleen een detail op het gebied van conformiteit.
Nauwkeurige, geverifieerde emissiegegevens gaan niet alleen over het voldoen aan vereisten. Het is een van de meest directe hefbomen die organisaties hebben om hun CO2-kosten te beheersen.
Nog geen vastliggende regels voor CBAM
Het is verleidelijk om CBAM als een vaste regelgeving te beschouwen en een eenmalige maatregel voor conformiteit te ontwerpen. Dat is een vergissing.
CBAM is nog steeds in ontwikkeling en de scope zal waarschijnlijk worden uitgebreid. De EU heeft al voorgesteld om de scope in 2028 uit te breiden naar verwerkte producten van staal en aluminium, en het is waarschijnlijk dat we tegen 2035 een uitbreiding naar nog meer productcategorieën zullen zien. Het ontwikkelen van een robuust programma voor decarbonisatie van leveranciers kost tijd, dus zelfs organisaties die nog niet in het vizier zijn, zouden nu al moeten beginnen met de voorbereidingen.
Bovendien veroorzaakt CBAM wereldwijd een domino-effect. In een poging om belastinginkomsten binnen te halen, voeren landen met grote exportvolumes naar de EU (bijv. India, Vietnam, Maleisië, China) hun eigen koolstofbelastingen en emissiehandelssystemen in en versterken deze. Dit betekent dat zelfs organisaties die niet rechtstreeks naar de EU exporteren, dit indirecte effect zeer binnenkort kunnen voelen.
CBAM wordt vaak gezien als een wettelijke deadline. In werkelijkheid is het een structurele verschuiving in de manier waarop de wereldhandel rekening houdt met koolstof. De organisaties die het moeilijk zullen krijgen, zijn degenen die het behandelen als een rapportageprobleem in de laatste fase.
De organisaties die voorop lopen, zijn degenen die hun gegevens bij de bron corrigeren, leveranciers in een vroeg stadium betrekken en koolstof behandelen als een kostenpost die ze actief kunnen beheren.
