EED berekenen: waar moet u beginnen?
Veel organisaties vragen zich af: vallen wij onder de EED-plicht? Het antwoord hangt niet alleen af van uw bedrijfsomvang, maar steeds vaker van uw daadwerkelijke energiegebruik.
De herziene Energy Efficiency Directive (EED) verschuift de focus van “grootte van de onderneming” naar gemiddeld jaarlijks energiegebruik. Voor Nederlandse bedrijven betekent dit dat u niet alleen moet weten hoeveel mensen u in dienst heeft of wat uw omzet is, maar vooral hoeveel energie u daadwerkelijk verbruikt.
De goede boodschap: u kunt dit zelf globaal berekenen. De uitdaging: u moet weten wat u meet, hoe u rekent en welke drempels relevant zijn.
Stap 1: Vaststellen of u onder de huidige EED-auditplicht valt
In Nederland geldt op dit moment nog de bestaande EED-auditplicht voor grote ondernemingen. U bent auditplichtig wanneer u:
- 250 of meer medewerkers heeft (inclusief verbonden ondernemingen), of
- een jaaromzet heeft van meer dan €50 miljoen én een balanstotaal van meer dan €43 miljoen
Hierbij tellen concernrelaties mee. Dat betekent dat u niet alleen naar één bv kijkt, maar naar de bredere groep van verbonden ondernemingen.
Valt u hieronder? Dan moet u minimaal eens per vier jaar een energieaudit uitvoeren en indienen via RVO.
Maar ook als u hier niet onder valt, bent u er nog niet.
Stap 2: Bereken uw totale energiegebruik in TJ
De herziene EED kijkt naar uw gemiddeld jaarlijks energiegebruik over drie jaar, uitgedrukt in terajoule (TJ).
Wat moet u meenemen?
U telt alle energiedragers op, waaronder:
- elektriciteit
- aardgas
- stadswarmte
- brandstoffen (diesel, benzine, LPG)
- andere relevante energiestromen
Dit geldt voor alle vestigingen en relevante bedrijfsactiviteiten. In veel gevallen hoort zakelijk vervoer daar ook bij.
Stap 3: Zet uw energieverbruik om naar terajoule (TJ)
Energie wordt vaak geregistreerd in kWh, m³ gas of liters brandstof. Voor de EED moet u alles omrekenen naar één eenheid: TJ.
Globale omrekenfactoren
- 1 kWh = 0,0036 GJ
- 1 GJ = 0,001 TJ
- 1 TJ = 277.778 kWh
- 1 miljoen m³ aardgas ≈ 31,65 TJ (afhankelijk van calorische waarde)
Voor een snelle indicatie kunt u het volgende gebruiken:
- 10 TJ ≈ 2,78 GWh
- 85 TJ ≈ 23,6 GWh
Let op: dit zijn indicatieve waarden. Voor officiële rapportage moet u werken met correcte conversiefactoren.
Stap 4: Bereken het driejaarsgemiddelde
De EED kijkt naar het gemiddelde energiegebruik over de afgelopen drie jaar.
De berekening is eenvoudig:
(TJ jaar 1 + TJ jaar 2 + TJ jaar 3) ÷ 3 = gemiddeld jaarlijks energiegebruik
Dit voorkomt dat een piekjaar of coronajaar uw verplichting onevenredig beïnvloedt.
Stap 5: Vergelijk uw uitkomst met de EED-drempels
Volgens de toelichtingen bij de herziene EED gelden de volgende drempels:
Meer dan 10 TJ en minder dan of gelijk aan 85 TJ
U moet een energieaudit uitvoeren en een actieplan opstellen. Daarnaast wordt opvolging en voortgang belangrijker.
Meer dan 85 TJ
U moet een energiebeheersysteem implementeren voor de hele organisatie en bewijs kunnen aanleveren. In de praktijk wordt hierbij vaak gekeken naar gestructureerde energiemanagementsystemen.
Minder dan 10 TJ
U valt waarschijnlijk niet onder de specifieke EED-audit- of systeemverplichting, maar andere nationale energiebesparingsplichten kunnen nog steeds gelden.
Vergeet datacentra niet
Heeft u een datacentrum met een geïnstalleerd IT-vermogen van 500 kW of meer? Dan geldt een aparte rapportageplicht. Dit staat los van uw totale energiegebruik en moet afzonderlijk worden beoordeeld.
Veel organisaties missen deze verplichting omdat zij het datacentrum als ondersteunende activiteit zien.
Veelgemaakte fouten bij het berekenen van de EED-plicht
In de praktijk zien wij regelmatig dat organisaties:
- alleen elektriciteit meenemen en gas of brandstoffen vergeten
- slechts één vestiging analyseren
- geen rekening houden met concernstructuren
- werken met één jaar data in plaats van drie
- geen duidelijke meetgrenzen vastleggen
Het gevolg? Onzekerheid, herberekeningen en tijdsdruk wanneer een audit of controle nadert.
Waarom alleen rekenen niet genoeg is
De berekening zelf is relatief eenvoudig. De echte uitdaging zit in:
- datakwaliteit en volledigheid
- consistente meetgrenzen
- interne verantwoordelijkheid
- onderbouwing van maatregelen
Zodra u boven een drempel uitkomt, verschuift de discussie van “vallen we eronder?” naar “kunnen we aantonen dat we in control zijn?”
Daarom is het verstandig om de berekening niet als losse exercitie te zien, maar als startpunt voor structureel energiemanagement.
Praktische checklist: bent u EED-plichtig?
Gebruik deze korte checklist voor uw interne beoordeling:
- Heeft u vastgesteld of u onder de huidige EED-auditplicht valt?
- Heeft u alle energiedragers van alle vestigingen verzameld?
- Heeft u alles omgerekend naar TJ?
- Heeft u het driejaarsgemiddelde berekend?
- Komt u boven 10 TJ of 85 TJ uit?
- Heeft u beoordeeld of u een datacentrum met ≥500 kW exploiteert?
Kunt u één van deze vragen niet met zekerheid beantwoorden? Dan is het risico groot dat u onvoldoende voorbereid bent.
Van berekenen naar beheersen
Het berekenen van uw EED-verplichting is geen doel op zich. Het is een eerste stap naar grip op energiegebruik, kosten en compliance.
Door tijdig inzicht te creëren voorkomt u:
- last-minute energieaudits
- discussies over datakwaliteit
- bestuurlijke onzekerheid
- onnodige externe kosten
Wilt u weten hoe u uw EED-berekening vertaalt naar een gestructureerde aanpak die aansluit bij uw organisatie? LRQA ondersteunt bedrijven bij het beoordelen van hun EED-positie en het inrichten van een toekomstbestendige aanpak. Neem contact op met LRQA om uw situatie te bespreken.